entzun.eus

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!


| Sindikatu - RSS | Testu tamaina AAA

Elkarrizketak

bidali zure elkarrizketak Bidali zure elkarrizketak
XABIER GARTZIA IRIZAR 2002-11-12

Benito Lertxundi

Esentziaren bila

Benito Lertxundi eta "Nere ekialdean" diskoa Benito Lertxundi eta "Nere ekialdean" diskoa

Klikatu argazkien gainean handiago ikusteko
Nere ekialdean diskoa argitaratu berri duela-eta, solasaldi sakona eduki dugu Benito Lertxundirekin, Buda, eskupilota eta arrazoiaren erabilera ezaren inguruko gogoetak harilkatuz. Madril eta Bartzelona artean eman behar dituen kontzertuen erdian, elkarrizketa mordoa estoizismoz erantzuten ari dela, inoiz ahaztuko ez dudan lezioa oparitu dit jatortasun handienarekin. Lertxundiren adoreak eta giza baloreek benetan inpresionatzen dute.


Caetano Velosok behin kontatu zuen lagun arteko festa batera gonbidatu zutela bere gitarrarekin abesti batzuk jo zezan. Tamalez, festa hartan Velosok bere gitarra galdu omen zuen. Brasildarrak zioen sekulako zorigaitza sentitu zuela, gitarra hori urteetan erabilia zuelako, eta bere beso bat kendu izan baliote bezala sufritu zuela. Zuk, ba al duzu instrumentuekin fetitxismo hori?

Instrumentuenak badu garrantzia, baina fetitxismorik ez dut. Gitarra desberdinak erabili izan ditut, soinu berri baten bila. Gordetzeko zera hori ez dut. Gainera, behin irrati baten enkanterako eman nuen nirekin urte asko eman zituen gitarra bat.

Madriletik zatozenez, uste al duzu esaterako Kepa Junkera batek errazago zabaldu dezakeela han bere lana kanta instrumentalak egiten dituelako batik bat, zuk duzun euskararen agerikotasun hori gabe?

Gauza hauek gertatzen dira. Batez ere batek bere lana ahalik eta jende gehiagoarengana bideratu nahi badu. Baina nik ez dut hori planteatzen. Nik nire kanta egiten dut. Gero, nire zorionerako, jende asko harrapatzen du.

Hitz egiguzu Pessoaren aukeraren zergatiaz.

Pessoa aspaldiko egitasmoa nuen. Hauteman zorrotza eta zuzena duzunean munduarekiko, Pessoaren hitzak zeureganatzen dituzu. Iruditzen zait ona dela munduarentzat berak dioena zabaltzea. Eta katearen beste kateburu bat izatea nahi izan dut. Horixe da arrazoia. Pessoak dioena beti dago kuestionatuta. Balore ezarriak ironiaz begiratzean konturatzen gara zeinen antzua den artaldean ibiltzea. Eta Pessoak, duintasunez, gauzak zuzenki begiratzea hautatzen du. Pessoa azkarra da, oso jakintsua, eta bere pertzepzioak egiari lotuta daude.

Carlo Levi italiar idazle eta margolariak zioen aitzinean ni esatean gu adierazi nahi zela, eta arte abstraktoaren sorrerak ekarri zuela ni ni moduan erabiltzea. Pessoaren nia aurpegi anitza agertzen da bere lanetan.

Hori oso interesgarria da. Artea nikeriari, egoari, oso lotua dago. Gaur egun kulturgintza holistikotik oso urrun gaude. Nitasuna harrotasunez eramaten da, baina ilusio bat besterik ez da. Pentsatzen dugu: ni eta natura. Baina gu naturaren parte gara.

Beharbada zure ikuspegi gutar horregatik lortzen duzu transmititzea.

Agian, agian. Niari begiratu behar zaio gimnasia moduan, hor aurkituko ditugulako erantzun asko.

Leonard Cohenen eta zure arteko parekotasuna gero eta nabariagoa ikusten dut.

Leonard Cohen eta gehiago. Bere mundu onirikoa asko gustatzen zait. Estetikoki hori ere neurea bada. Eta hori Cohenek beste batetik ikasi du. Hor hari luze bat dago, transmisioan. Musika herrikoia handia da aho askok kutsatu dutelako, mendez mende, eta aldatzen joan da. Horregatik dago bizirik.

Orain gutxi interkontestualitate hori aipatzen zuen Koldo Izagirrek, esaterako Lizardi eta Arestiren zenbait lan parekatzean.

Ez da ezer sortzen hutsetik. Denok sortzen dugu ezagutzen dugunaren gainetik. Zerbait berria egitean oroitzapenaren artxibotik tiraka ari gara. %99a hor dago, zuk zeure marka bakarrik itsasten diozu. Bachek egin zuena ikasi zuenetik burutu zuen. Gero etorri ziren Mozart, Haydn, erromantikoak, Brahms...

Bach aipatu duzu.

Bachen heriotzaren 200. urteurrenaren ospakizunetan etxean nengoen sukarrez gripeak jota. Ondoan nuen irrati txiki batetik Bachen oratorio batzuk hasi ziren, eta horrela atera zitzaidan: norbaiten aurrean belaunikatu behar badut, honetxen aurrean.

Zure azken diskoa entzutean inpresio bitxia izan dut: iruditu zait zure ahotsak gidatzen duela musikarien lana, eta hori, berez, alderantziz izaten da.

Hori gertatzen da diskoaren aurretik prestatutako zenbait ahots-gia azkenean lanean geratu direlako. Probatu nuen instrumentuak eta gero ahotsa grabatzea, baina ez nuen hobetzen haserako gia, lehenengo ahotsak freskoagoak, zuzenagoak zirelako. Eta hori neuri jatorragoa iruditzen zait. Nik musikariei esaten diet beraiek nire ahotsa jarraitu behar dutela, nire arnasa intuitu behar dutela.

Antzeko zerbait egiten omen zuen Frank Sinatrak.

Esango dizut Sinatrak egiten zuena: joaten zen goizeko hamarretan estudiora, eta kabina batean giatxo batekin bere bertsioak egin eta gero alde egiten zuen. Orduan, beste denak egokitu behar zuten berak egindakoari. Sinatraren eguneko aldartearen arabera josi behar zituzten gainerako instrumentuak. Eta hori bizia da, naturala.

Zer iruditzen zaizkizu gaur egungo musikari gazteak?

Produkzio aldetik gero eta gauza hobeagoak egiten dira. Ofizioa erabiltzen ikasi dugu. Gero dago sormen adimena eta ze ardatzen inguruan mugitzen den. Garaiko estetikak fotokopiak sortu ditzake, arrisku hori dago tamalez. Nire aholkua da askea izatea, norberak berea egitea, kanpoko diskurtsorik gabe. Hizkuntza propioa bilatu behar da. Eta lanak beti fruituak ematen ditu. Zure komunikazioa lantzen baduzu, aurrera egin ahal izango duzu. Nire lanek funtzionatzen dute. Egiten ditudan kontzertuetan hiru belaunaldi batera ikusten dituzu, eta hori lortzea oso zaila da. Baina hori lan fidelaren emaitza da, funtsean zure barrua asetzeko egiten duzuna. Galdetzen didate, ze musika estilo egiten duzu?, ez dakit, zuk ba al dakizu? erantzuten dut nik. Nik kantak egiten ditut, bizitza propioa dutenak, mokoka-mokoka dabiltzanak. Merkatuari jaramonik egiten ez diona aurrera aterako da, errebeldia hori duena urrutira ailegatuko da. Oso ona da maratonianoa izatea.

Nere ekialdean diskoan perkusioaren presentzia oso ahula da.

Gertatzen da kantak ere perkusiorako ez direla asko. Hilabete pare batez diskoaren aurretik egin genituen maketak musikariekin erabakitzeko zer sartu eta zer ez. Hori sena kontua da, kantaren benetako naturalezari begiratzen zaio.

Miresten duzun musikari bat?

Nik ez nuke azken 35 urteotako musika ulertuko Dylan bat ez balego. Nik osotasunean begiratzen diot. Esaterako, Dylan-ek ez ditu elkarrizketarik egiten, eta hori oso erakargarria iruditzen zait. Elkarrizketarik ere ez du behar! Diskoa botatzen du, eta hor konpon! Hurrengo egunean ni diskoa erostera noa, ulertzen duzu? Nortasun idor hori banguardia iruditzen zait. Madrilen kontzertua egin zuen, jendea zain eta txalotzen emanaldia eta gero, eta Dylan Erretiroko Parkean bizikletan omen zebilen! Hori da kultura kontestatarioa.

Hala ere, Aita Santuaren aurrean abestu zuen.

Bai. Kontraesanak ere baditu berak.

Jenioarenak?

Ez. Jenioetan ez dut sinisten. Jenioak gure erotikak egiten ditu, tituluak emateko.


NERE EKIALDEAN
Abesti xume baina konponketa aberatsez landutako diskoa argitaratu du udazken honetan Benito Lertxundik. Zehazten erraza naiz 70. hamarkadako kantugile frantsesen oihartzuna du; jazz baladaren zantzuak Egunak gauean topa daitezke; Kaixo ardizain-ek Mancini-ren konponketa harrigarriak gogoratzen dizkigu; arabiar mundura eramaten gaitu Ametsik gabeko loan-ek. Eta Pessoaren presentzia hitzetan, lanaren faroa izango bailitzan: Eta ongi dagoen ikusi, eta ez badago kendu. Disko honek tradizioaren lurrin naturala etorkizunerantz zabaltzen du, imitatu ezin diren kanta zail, misteriotsu eta zoriontsuak eskainiz.

2002-03, ABENDUA-URTARRILA
bidali zure elkarrizketak Bidali zure elkarrizketak
Bidali zure iruzkina


kaptxa

bai, ezagutzen dut datuen erabilpen politika eta onartu.

bai, entzunen buletina astero jaso nahi dut.