entzun.eus

Musika albisteak
eta agenda astero
zure postontzian!


| Sindikatu - RSS | Testu tamaina AAA

Erreportajeak

bidali zure berria Bidali zure artikuluak
Xabier Gartzia Irizar 2002-09-02

CRISTINA BRANCO bizitza, hainbeste eta deus gutxi

Cristina Branco portugaldarra Cristina Branco portugaldarra
Fadoa berritze-aldera egin duen 30 urteko abeslari portugaldar hau ezezaguna da kasik bere jaioterrian. Hala ere, bere ahotsa hedatuz doa Europan barrena, harrapatuz entzulea bere sareetan. Malenkonia eta bizi-pozaren artean, Cristina Brancoren izena gero eta ezagunagoa da, eta baita bere ahotsak uzten dituen urratuak ere: Bizitza, hainbeste eta deus gutxi...
Beti abestu dut. Baina niretzat eta lagunentzat soilik. Lotsatia nintzen. Oraindik banaiz. Behin, lagun batek fado areto batera gonbidatu ninduen. Entzun nituen gitarra horiek lehen aldiz, eta soinu hartaz maitemindu nintzen. Gero norbaitek abestera gonbidatu ninduen. Esan nuen, ondo, egingo dut. Hain naturala zen ... Gau hartan nire ahotsa erabili nuenean, zerbait gertatu zen, eta pentsatu nuen: Hauxe da. Ez dago atzera egiterik. Aurkitu du 1972an Portugalgo Almeirim herrian jaiotako fado abeslari honek bere altxorra. Esaterako, Post-Scriptum diskoan abesten duen Ai Vida-ren zati hau: Egarri naiz, horregatik desiratutako iturriaren bila nabil / tonurik, denborarik gabeko ahotsa / nire barruan ezkutatzen dena, isiltasunean. Frantzian bizi da Cristina Branco, eta Holandan izan du orain arte arrakastarik handiena (Portugalen nahiko ezezaguna izaten dirau). Onartzen du Europarra sentitzen dela, Lobo Antunes idazlea ez bezala, eta Portugal isolatuarekin hautsi nahi duela nabarmentzen du. Munduko musika maite dut, bereziki bossa nova, tangoa, flamenkoa eta bluesa. Brancoren ahotsa ozena eta gardena da, uneoro abestien neurriei moldatzeko ahalmena duena. Bere senarra den Custodio Castelo gitarra-joleak konposatzen ditu abesti gehienak, berebiziko garrantzia hartuz gitarra portugesaren soinua. Eta Brancoren ahotsa sostengatzen duten beste soka instrumentuek ikutu minimalista ematen diote, isiltasun eta emozioaren jokoan zein baino zein hobeagoak, denak era akustikoan. Hitzak, maiz, poema batean dute abiapuntua, hitzak oso garrantzitsuak dira niretzako. Ez badiet esanahirik aurkitzen, ez ditut abesten eta gaineratu: Uste dut garrantzitsua dela istorioak kontatzeko beldurrik ez izatea. Ideiek ez dute dezibelioekin zerikusirik. Gaur egun Amerikako megaizarrek plastikozko hitzak oihukatzen dituzte. Non daude Billie Holiday eta Sara Vaughanen modukoak? Zer da zuretzat fadoa, Cristina? Fadoa nostalgia eta malenkonia da, baina baita poza eta bizitza, gauza sinple eta alaiak. Fadoaren erregela batzuk baztertzen ditut, eta horregatik batzuk benetako fadoa ez dudala abesten esan dute. Baina nik uste dut fadoak garapena izan behar duela. Baina, generoa ez ezik, Brancok entzulea ere barrutik mugitzeko ahalmena du. Bere musikak barrukoak olatutzen dizkizu, itsasoak itsasontzi batekin egiten duen eran, batzutan baretuz eta bestetan harrotuz. Eta portura inoiz eramaten ez bazaitu ere, saudadearen lurrina uzten dizu, zu ere itxaropenik gabeko maitalea bihurtuz. Zoriontsuak izango gara ortzadarra ikusterik badugu, urtean behin edo bitan. Urrutiratu naiz jaio nintzen lekutik. Inoiz izan nahi ez nuena naiz: kaio bat, nostalgiak garaitua (Post-Scriptum). Cristina Brancok dohain berezia erakusten du bere musikarien erritmo eta melodiei tarte modukoak emateko, abesten duenari naturaren sasoiaren bizitasun hunkigarria txertatuz. Brancok ez du Maria Joaok bezala ahotsa beste instrumentu polifoniko bat bailitzan erabiltzen. Bere artea desberdina da, emozionalagoa. Kantaeraren neurria harrigarriki menderatzen du, eta ez da gehi-abestera iristen, batzuetan Dulce Pontesek egiten duen moduan. Guztiok Teresa Salgueirori (Madredeus) armonikotasun zoragarria onartzen badiogu ere, Brancok hori gainditzen duela senti daiteke, abestian urradurak eginez, gure arreta bereganatuz, gugandik gertuago sentiaraziz.

DISKOGRAFIA

Murmurios, 1999 Cristina Branco canta Slauerhoff, 2000 (Holandan soilik zabaldua) Cristina Branco in Holland, 2000 (Holandan soilik zabaldua) Post-Scriptum, 2000 Corpo Iluminado, 2001

Interes berezikoa da Brancoren grabaketetan Jan Jacob Slauerhoff (1898-1936) poeta holandarraren hitzak erabiliz burututako Cristina Branco canta Slauerhoff diskoa. Slauerhoff itsasontzi-medikua zen lanbidez, eta munduan zehar ibili zen portutik portura. Behin, bi aste igaro zituen Portugalen egindako geldiune batean, eta Portugalez maitemindu zen... Portugalez eta bertan ezagutu zuen dantzari txinatar batez. Kontua da, Slauerhoff Pessoa holandarra moduan ezagutarazi dutela batzuek, eta lilura horrek eraginda sortu zen Brancoren diskoa. Bai, dena badoa, desagertaraziz... Eta, gelditzen den apurra bizitzeko ez da iristen (Os Solitarios, J.J. Slauerhoff).

2002, URRIA - ABENDUA
bidali zure artikulua Bidali zure artikulua
Bidali zure iruzkina


kaptxa

bai, ezagutzen dut datuen erabilpen politika eta onartu.

bai, entzunen buletina astero jaso nahi dut.